ANALİZ/ Ukrayna inşaat sektörü ve Türk müteahhitlerin rolü

Ukrayna’da son yıllarda en hızlı büyüyen sektörlerin başında inşaat geliyor. Peki Ukrayna inşaat sektöründe son veriler ne durumda? Son dönemde hangi projeler revaçta? Türk şirketleri Ukrayna inşaat sektöründe hangi konumda? Bahadır Vanlı’nın yazısı:

Bu haber 15 Ocak 2020 - 9:25 'de eklendi ve kez görüntülendi.

Ukrayna’da son yıllarda ekonomideki belirsizliklere rağmen, inşaat piyasası ise olumlu gelişmelere de sahne oluyor. Seçimler ve iktidar değişikliği, parlamentonun yüzde 80 oranında yenilenmesi, halkın büyük çoğunluğunun desteğini arkasına alan devlet başkanının reform vaatleri piyasalara olumlu yansıdı. Tabii mevcut başkanın ve iktidarın “siyasi tecrübe eksikliği” nedeni ile işlerin sarpa saracağı endişesi taşıyan bir kesim de var. Ancak yeni iktidar kadrolarının idealist ve gençlerden oluşması, ülkenin büyük ihtiyaç duyduğu reformlar konusunda hızlı bir atılım yolunda ilerleme çabaları, Rusya ile ilişkilerde normalleşme sürecine girilmesi de ülkede olumlu değişimlerin yaşanabileceğinin sinyalini veriyor. Ukrayna’da inşaat sektörü ise gittikçe büyüyen bir pazar olma yolunda ilerliyor.

Ukrayna’da en fazla büyüyen sektör olan inşaat piyasası 2015 yılından bu yana ortalama yüzde 10 büyüme oranı ile hızını artırıyor. İnşaat sektörü hacmi 2018’de bir önceki yıla göre yüzde 17 büyüme kaydederken, 2018 ile karşılaştırıldığında geçtiğimiz yıl yüzde 21,2 artarak 25,3 milyar dolara ulaştı. Ukrayna Çelik Üreticileri Birliği’ne göre (UKSS), büyümede lider olan konut dışı inşaatlarda iş hacmi yüzde 35.2 oranında artarken, mühendislik yapılarında artış yüzde 27.7 oldu.

2018 yılında başkent Kiev ve Kiev ilinde sektörde yavaşlama görülse de, geçtiğimiz yıl diğer büyük bölgelerdeki yatırımların hızını kesmemesi, Ukrayna genelindeki büyümenin devam ettiği sonucunu ortaya koydu.

Devlet İstatistik Kurumu’nun son yayınladığı rapora göre, Ocak-Ekim 2019 döneminde Ukraynalı şirketler tarafından yürütülen inşaat ürünleri (inşaat işleri) hacmi 131.5 milyar UAH tutarında kaydedildi.

Buna göre, geçtiğimiz yılın ilk 10 ayında yapılan inşaat iş hacmi açısından bölgeler incelendiğinde karşımıza bu şekilde bir tablo çıkıyor:

Kiev – 31,5 milyar UAH;
Dnipropetrovsk bölgesi – 15,1 milyar UAH;
Odessa bölgesi – 12,9 milyar UAH;
Kharkiv bölgesi – 11,5 milyar UAH;
Lviv bölgesi – 7,9 milyar UAH.

Konut dışı ticari inşaat iş hacmi de yaklaşık 45 milyar UAH olarak kaydedildi.


Kiev – 19,3 milyar UAH
Dnepr 9,87 milyar UAH
Odesa Bölgesi 7,8 milyar UAH
Kharkiv Bölgesi 7,6 milyar UAH

Kalifiye iş gücünün Polonya ve Çek Cumhuriyeti ağırlıklı olmak üzere yurt dışına çıkması ve enerji maliyetindeki artış gibi nedenler de piyasanın işleyişini zorlaştırıyor. Ayrıca gittikçe artan inşaat maliyetleri de yatırımcıları güç durumda bırakıyor. Günümüzde Ukrayna’da inşaat bitirme maliyetinin iki katına kadar artış gösterdiği gözlemlenleniyor. Kaba inşaatın maliyeti yüzde 20-40 arası bir artış gösterirken, cephe ve duvar işlerinde yüzde 30’a kadar bir artış görülüyor. Malzeme fiyatlarındaki yıllık yüzde 15 artış da bu maliyetler arasında.

Bu durumda yatırımcılar maliyet azaltmanın yollarını arıyor. Malzeme kalitesinden tasarruf etmenin yanı sıra, inşaat sürecini, yeni teknoloji kullanarak kısaltma yolu da tasarruf tedbirlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Proje ve izinler hariç, monolitik inşaat sistemleri teknolojisi ile yapılan bir konut inşaatının ortalama yapım süresi 24-30 ay olarak hesaplanıyor.

Öte yandan prefabrik betonarme yapılardan oluşan bir konut için maliyetlerde yüzde 20 ila 50 arasında bir tasarruf göze çarpıyor. Gelişmiş birçok Avrupa ülkesi, prefabrik betonarme binaların tasarımı, üretimi ve inşası için uzun süredir bir dizi BIM teknolojisi (Building Information Modeling: Yapı Bilgi Modellemesi) uygulamaları konusunda çalışmalar gerçekleştiriyor. Sonuçları memnun edici ve pratikte kullanımı artarak devam ediyor. Bu da bazı uzmanlara göre, Ukrayna’nın inşaat sektöründe tercih ettiği yollardan biri olarak görülüyor.

Türk müteahhitlerin Ukrayna serüveni

Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD) tarafından hazırlanan, Aralık 2019 Sektör Raporu’nda, inşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisinde 2019 yılında yaşanan daralmanın beklentilerin de üzerinde kaydedildiği belirtiliyor. Türkiye’de inşaat sektöründeki daralma müteahhitleri ve yapı malzemeleri üreticilerini yurt dışı pazarına girmeye zorluyor.

Hemen yanı başımızda olan Ukrayna, ilk tercih edilen pazarlar arasında. Öyle ki bugüne kadar toplam hacmi 6 milyar dolara yaklaşan projeleri tamamlayan Türk müteahhitler, Ukrayna’da iş yapan yabancı müteahhitler arasında birinci sırada yer alıyor. Bu ilgi müteahhitlerin yanı sıra, kalifiye inşaat işçilerini de içine alıyor. Şöyle ki, Türkiye’de en çok istihdam kaybının yüzde 15,7 ile inşaat sektöründe yaşandığı belirlendi. Bunun sonucu olarak da inşaat sektöründe çalışanlar da “ekmeğini” yurt dışı pazarında aramaya başladı. Bu kişilerden bir kısmı Ukrayna’ya gelerek iş ararken, bir kısım ise internet üzerinden Ukrayna’da iş bulma konusunda çaba sarf ediyor. Henüz net resmi bir sayı olmamasına rağmen son yıllarda ülkeye oldukça fazla sayıda kalifiye inşaat işçisi geldiği kaydediliyor.

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) tarafından geçtiğimiz yıl Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ve Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan’ın katılımıyla gerçekleştirilen Türkiye-Ukrayna İş Forumu’nda, başta inşaat sektörü olmak üzere ticari faaliyetler konusunda bilgi paylaşımında ve açıklamalarda bulunuldu.

Bakan Pekcan Ukrayna’nın Türk müteahhitler için önemli fırsatlar sunduğunu belirterek, “Türk inşaat firmaları bugüne kadar Ukrayna’da 5,9 milyar dolarlık proje gerçekleştirmiştir. Ukrayna yeni bir yatırım atağına giriyor. Türk firmalarımız Ukrayna’nın büyümesinde, gelişmesinde, refah düzeyinin artmasında katkı sağlamaktan memnuniyet duyacaklardır. Biz de destekleyeceğiz.” demişti.

Forumda o dönem DEİK Türkiye-Ukrayna İş Konseyi Başkanlığını yürüten Rasim Bekmezci de, halihazırda Ukrayna’da 3 milyar dolarlık Türk yatırımının bulunduğunu ifade ederek, “Ukrayna sınırları dahilinde en büyük üçüncü büyük yatırımcı ülke konumundayız. Günümüzde Ukrayna’da 600’den fazla kayıtlı Türk sermayeli şirket faaliyet göstermektedir. Türk inşaat ve taahhüt firmalarımız Ukrayna’da 5 milyar dolar bedelinde irili ufaklı 200’ün üzerinde önemli projeler tamamlamışlardır.” demişti.

 

Ukrayna Türk müteahitlerden memnun

Ukrayna’nın en büyük kanayan yaralarından biri kara yollarının durumu. Son resmi açıklamalara göre neredeyse 170 bin kilometrelik kara yolları ağı, yani yolların yaklaşık yüzde 97’lik bölümü ciddi bakıma ihtiaç duyuyor. Ukrayna, Dünya Ekonomik Forumu’na (WEF) göre dünyanın en kötü otoyollarına sahip ve 137 ülkenin sıralandığı yol kalite endeksinde 130’uncu sırada yer alıyor. 

Onur İnşaat, Ukrayna’da adından en çok söz ettiren yol taahhüt şirketi olarak biliniyor. Yaklaşık 15 yıl önce Ukrayna pazarına giren ve şu ana kadar yaklaşık 3 bin kilometrelik yol inşaatı tamamlayan Onur İnşaat bugün itibarıyla Ukrayna’nın 8 büyük kentinde faaliyet gösteriyor ve 4 bin kişiye istihdam sağlıyor.

Onur İnşaat’ın başarılı faaliyetleri Ukrayna’da Türk müteahhitlere olan güvenin en büyük göstergesi olarak görülüyor.

Türk firmaları, havaalanı, köprü, alışveriş merkezleri, ofis binaları, konut inşaatları gibi inşaat sektörünün hemen her kolunda oldukça büyük başarılara imza attıkları projelerle ülkede yabancı müteahhitler arasında birinci konumda yer alıyor.

Yine Ukrayna’nın alternatif enerji sektöründe sunduğu fırsatlar da Türk yatırımcılarının bu sektöre olan ilgisini çekiyor. Ukrayna devlet enerji şirketi Ukrenergo’da geçtiğimiz yıl Yönetim Kurulu Başkanlığına seçilen Şevki Acuner, Türk şirketlerinin Ukrayna’da enerji pazarına girmesi durumunda başarılı olacaklarını belirterek, “Önümüzdeki 10 yıllık dönemde 3 milyar dolarlık altyapı projelerini gerçekleştirecek Ukrenergo’nun yapacağı ihalelerden Türk şirketleri çok büyük bir pay alabilir.” demişti. Şu ana kadar bu sektörde milyonlarca dolarlık yatırım gerçekleştiren Türk yatırımcılara her geçen gün yenisi ekleniyor.

AVM ve ofis binaları revaçta

Ukrayna’da yapımı devam eden ve yapılması planlanan irili ufaklı 40 bine yakın inşaat projesi bulunuyor. Sektör oyuncuları 2020 ve sonrası için temkinli fakat iyimser bir tablo çiziyor. Daha önce belirttiğim gibi ofis binaları, iş merkezleri ve alışveriş merkezlerinin son derece ihtiyaç duyulduğu bir dönemdeyiz. Ayrıca pazarın büyümesine konut inşaatından çok bu projelerin katkıda bulunması bekleniyor.

Öte yandan tarım sektöründe de yıllardır beklenen endüstriyel inşaatın gelişmesi konuları gündemde yer alırken, bu yıl kara yolları, okullar, hastaneler ve diğer sosyal ve ulaşım altyapı inşaatları konusunda geçtiğimiz yıldan daha fazla bütçe fonu tahsis edileceği ve bu gelişmelerin inşaat sektörü üzerinde olumlu bir etkisi olacağı tahmin ediliyor.

Ukrayna’da acil ihtiyaç duyulan projelerin başında ofis emlakları geliyor. Bugün Ukrayna’da 1000 kişi başına 649 metrekare ofis alanı düşüyor. Karşılaştırma için bu gösterge İstanbul’da kişi başına 10-12, Bükreş’te 1.000 kişi başına 1.540 metrekare, Varşova’da 3.130, Berlin’de 5.228 metrekare.

Ayrıca, IT şirketleri ve yabancı yatırımcılar da dahil olmak üzere talebin artması, ofis emlak piyasasının büyümesine katkıda bulunuyor. Bu yıl, talebi karşılamak için yeterli olmayan 50.000 metrekarelik yeni ofis alanının hizmete açılması planlanıyor. Yerli ve uluslararası yatırımcıların da bu konudaki talebi karşılamak üzere çok sayıda ciddi projeler üzerinde çalışmakta olduklarını gözlemliyoruz.

Uzmanların tahminlerine göre 2-3 yıl içinde Ukrayna’da ofis alanı maliyetinde keskin bir artış bekleniyor, bu da gösteriyor ki ofis alanı ihtiyacı hızla artıyor. Yabancı yatrımcıların ilgisinin bu yöne çekilmesi, ofis talebini haklı gösteriyor.

Ukraynalı yatırım şirketi Dragon Capital’in bu alandaki yatırımlara hız kazandırdığı görülüyor. 2019’un son günlerinde Dragon Capital, Kiev’in Podol semtinde Alfa Bank’a ait olan ofis binasını satın aldı. Bu satın alma ile birlikte Ukrayna genelinde 11 ofis binasına sahip olan şirket bu yöndeki yatırımlarına 2020’de de hız kazandıracağını duyurdu.

Haftaya: Ukrayna yapı kimyasalları pazarı

15.1.2020

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.